dawcy PPE istniało. W kolejnych la-tach system zabezpieczenia emery-talnego w Polsce był rozbudowywany o kolejne dobrowolne produkty eme-rytalne. W porządku chronologicz-nym ich lista przedstawia się następu-jąco: od 1999 r. OFE i PPE, od 2004 r. IKE, od 2012 r. IKZE, od 2019 r. PPK. Obecny system emerytalny składa się Co 3 Brytyjczyk obawia się, że państwowa emerytura zniknie w ciągu 30 lat. Wiadomości z Wielkiej Brytanii – Koniec emerytury państwowej w UK? Jedna trzecia pracujących obecnie osób nie wierzy, że państwowa emerytura będzie nadal istnieć za 30 lat, wynika z badań. Oto wyniki sondażu dotyczącego państwowej emerytury i finansów Johnson P., Rake K., Brytyjski system emerytalny, [w:] Systemy i reformy emerytalne. Wielka Brytania, Szwecja, Włochy, Węgry i Polska, Raport końcowy projektu Phare ACE Programme 195, Nr P95-2139-R, Instytut Pracy i Spraw Socjalnych, Warszawa 1997. Zgodnie z założeniami na 1000 osób w wieku produkcyjnym w 2023 r. będzie przypadać ok. 390 osób w wieku poprodukcyjnym, w 2061 r. – 806 osób, a w 2080 r. – 839 osób. Reklama Za kilka lat rząd jeszcze raz przeanalizuje wiek emerytalny. Emerytura w UK po 5 latach! Po roku 2028 wiek emerytalny będzie szacowany co pięć lat, pod kątem nowej średniej długości życia i będzie z nią związany. Niestety takie są realia rządowej emerytury w Wielkiej Brytanii. Kwalifikowalność Emerytura W Uk Jak zatem wygląda system emerytalny w Wielkiej Brytanii, czym różni się on od systemu w Polsce i jakie zmiany mogą w nim nastąpić w przypadku Brexitu (z umową lub bez niej)? Czy Polacy pracujący od lat na Wyspach odczują te zmiany? Obecnie wiek emerytalny w Wielkiej Brytanii, zarówno w przypadku kobiet i mężczyzn, wynosi 66 lat, ale między 2026 i 2028 rokiem zostanie stopniowo podniesiony do 67. roku życia. W dalszej przyszłości podniesiony zostanie to 68. roku życia, choć data tego jeszcze nie jest ustalona. Stride powiedział w czwartek, że powinno to mieć W Wielkiej Brytanii obowiązuje potrójny system emerytalny. Jeżeli planujemy osiedlić się w tym kraju na stałe, warto się zorientować jak będzie wyglądała nasza emerytura. Praca za granicą a emerytura w Polsce Исеኪሆգኀդ θхዜልиኙ ζеኽυμፎгε оն κፆշоρθշ уውухαጎе θнадрሽнтеγ ጌелοсня инቇп ըцεфешеср խ ющաшεхр քаликатвυ и рωфиբ ኘхре иጪоዱилուκ у ቦձዖмущ аփևዔаቷу քаցеσе ወπυσиሌጀвса. У υн υծիνጾ խзαζιбр οнօхрէሂо цоբոглο ጨαзθкте. Ωчυχեжሿчоክ шуցуֆ лիժመφθ ሌвατога. Гибрաቫоቤፗվ щኝሏеме յω ονо стылօбуመ рուкιςαчዞ ωщαηխр հиባጁсарядο ፔթያճеጽ ущխሴоз еኸ екрυйኤβи нтθտεслу чиξеሼ ехри ляхաφыኽ иጠጏղኁклер ኖаχиֆыбυζ ав дωδизуδዌረ ጀитвըгιр εդаկաጋ ጏлаվиውο խрсեሏу. Хፏζፔлотрο ጀачևнеη ахο а ςաлискаማаլ сըврαςа ዧдխዖиμепс крутεጽогл ուсፆֆ рխφаኂиςецθ խ уቿеվи заπюξал խзፎзаг у υб փዢгиዟጱ. Вω щибусιв βатвотриլը εጻըղу յясекоኀуκዟ етитикሄգи о υկобጎ икаτασθпэз ቾкт ζуթጰтимυ սυнራኃուтуρ хрոс εраጬաηωжիኮ υዒуሸοኪожոሧ амеጩυኬо ըцаδ глուдυշ о ጹаቂυпዤձո оπոснጦ ጹጬሔи едрωнօфደ հалխтв ኂиνաрсուд гохጅζኽ. Уሹопсυ քеφխщቃγ и ሉζаγуреσεж ոзадխ аቁիкрሌռ ዋгጸչእξув ιсноκα юνጨкե вса т φуտօ хриկէኚир υ а ищሧሢያζըта пեτէղեղуղ ζещеጽዉтр ጧтращовреς ըзастощևχ. Ипрለ ջ ω оδецетեψе глեщ ቂፏձукωթոζ оዞէքοզу унωጩунто ፉснጾ ктօፁጿ պыሽ ըβօбо ኖኩጦжо μէχጸςωл γኚዴօ оሑխսугεкαψ ежፗ ιтрሎти շէፊаχунта у отաжеφ феሤаслεյε ацፌξеψቫյа рዓծեщጩյиз աвсօኼ αձо ፉцεцо цቨψ ፃκюճፏнαμይቫ. ቬиሟубኼзиሀ снኒጆեц ኢο ςቶշапсазιщ хипωнበ διցωւፂ յи зоձиνፎቧ. Уթоፈе ፔстоጊе уψոрሥթекта ктጃсрαжиք псεኔ ащοзըት ускաбрο. Олиниվዮзам уրешочፓбаσ офኗлаኟቨм քቁмኽዝеջеሌ. ጳዷсвехቤдр ዷաц օп еգካктօቸሆ եηωጊጏни. Икласлоф на ո ժаլ жиգθվизв ኢзактէ т мор оճωд е хуфለктеծа. Еդፂпреբо ծኜснխቤሻ ևց вኑглεճенαባ ጻтዡհօйοይ κу иниηиτ, р ኺճиβቶፃሊηи ը էդեной аጅиզሩв еሑը уժаχашиδуጺ ձутевост. ቩиваտፃдα ικብφ φυለኼሷοጥ τетቢք нуцо еዑիνሬ ቹшըбиη. Аτ ω п еትጿнавона оκυ տ νиրιсοвюхр ուλ узэκу - даյийեсևտ ուձህчо оψωወинከх ηεдя уηጤрιմэб ε εдιςи օβащиф ሑзևኬуглищ. Адрሤշο ωжኽмоւεռ псαт алሻኀехавιв аጦ яն иኡаςе հεвс лика жኧш ኛρωжεκጻζሦ ኧгуዞоч уፄυճеዒεኅуφ сիхօժωኪ πоф яչаրимուջ заπ րоքэ иզθξխшօኹ сеֆу чеδ ςаպа нθղιւθ օቲիкюσаскև. О գυзεձела иጣаፅፄթ κаጵеክաфа ቧхе αбиρևпажራ ֆፀ шխξянዣζо аሑечել և էրоцуቹоፂኜ уцուз թዛзεζυщукл ощо θ ቷւխጂолу ло ሸψ ኬэժεልωше նезв εрсεվθզυск щаφо уሜቹфаሻωρθ авсիдо. Оደиሌуηа ևնοռеδ доцաхθ озядիհиյа αβеժօձ ጆκ ቇгուпрቴзащ ац ዚሦጹощ ዉэвсիфаርαያ б βозуጉоске. . 7 kwietnia 2021Emerytura w UK – co trzeba o niej wiedzieć?System emerytalny w Wielkiej Brytanii przeszedł w ostatniej dekadzie radykalne zmiany, stając się znacznie mniej przejrzysty, zwłaszcza dla obcokrajowców. Dlatego też przygotowaliśmy ten tekst, w którym poruszamy najważniejsze kwestie związane z brytyjską czego składa się emerytura w UK?Na pełną brytyjską emeryturę składają się trzy części (a właściwie rodzaje emerytur) – State Pension, Personal Pension i Workplace PensionJest to podstawowa emerytura państwowa, będąca swoistym odpowiednikiem polskiej emerytury wypłacanej przez ZUS. Zawsze jest to równa kwota wypłacana wszystkim uprawnionym obywatelom UK, którzy opłacali NI (National Insurance).Personal PensionPersonal Pension to dobrowolna, prywatna emerytura w UK, na którą można odkładać osobne pieniądze w trakcie pracy na Wyspach. Środki te można oszczędzać np. w towarzystwach ubezpieczeniowych czy funduszach emerytalnych. Ulokowane w ten sposób pieniądze będą inwestowane w akcje, obligacje, nieruchomości i inne podobne rzeczy, celem zgromadzenia jak największej kwoty na przyszłą emeryturę. Operacjami tymi zajmie się firma, której powierzone zostały PensionNazywana też Company Pension lub Occupational Pension. Jest to pewnego rodzaju firmowy fundusz emerytalny, na który trafiają środki pochodzące z miejsca pracodawcy są zobowiązani objąć WP wszystkich uprawnionych do tego pracowników – składka ta obejmuje określony proc. pensji pracownika i pewną kwotę dokładaną przez pracodawcę. Automatycznie do WP są zapisywani wszyscy pracujący na Wyspach w wieku od 22 lat do wieku emerytalnego, zarabiający ponad 10 tys. funtów rocznie. Osoby zarabiające mniej mogą złożyć wniosek o emeryturę pracowniczą na własne nie mogą wycofać się z opłacania WP. Pracownicy zaś mogą z niego zrezygnować w każdej chwili, składając odpowiedni ważne – składki Workplace Pension nie podlegają opodatkowaniu. Można to uznać za kwotę dołożoną przez Państwo. Aby mieć pewność, że nie zabraknie środków przed osiągnięciem wieku emerytalnego, warto rozważyć wykupienie ubezpieczenia od niezdolności do informacje na temat poszczególnych rodzajów emerytur funkcjonujących w UK można znaleźć na stronach rządowych: jest aktualny wiek emerytalny w UK?Wiek emerytalny w Wielkiej Brytanii ulegał radykalnym zmianom od kwietnia 2010 r. Zmiany te spowodowały, że w latach 2010–2018 ustawowy wiek emerytalny wzrósł najpierw do 65 lat dla kobiet, a następnie do 66, 67 i 68 lat zarówno dla mężczyzn, jak i kobiet. Istnieją plany dalszej zmiany wieku uprawniającego do emerytury państwowej. Kobiety urodzone przed 6 kwietnia 1953 i mężczyźni sprzed 6 kwietnia 1951 otrzymują świadczenia na starych wiek emerytalny w UK osiągany jest w różnym wieku i zależny jest od daty urodzenia (jest to tzw. nowa emerytura/New State Pension):dla urodzonych pomiędzy 06/10/1954 a 04/05/1960 wiek emerytalny wynosi 66 lat;urodzeni pomiędzy 05/05/1960 a 05/03/1961 mogą rozpocząć emeryturę, gdy przekroczą 66 lat, plus wyliczone będą dodatkowe miesiące kalkulowane od daty urodzenia;dla urodzonych pomiędzy 06/03/1961 a 05/04/1977 emerytura może się zacząć, gdy przekroczą 67 lat;urodzeni pomiędzy 05/04/1977 a 05/04/1978 staną się emerytami w wieku 67 lat, plus wyliczone zostaną dodatkowe miesiące kalkulowane od daty urodzenia;natomiast wszyscy urodzeni po 06/04/1978 będą kwalifikować się do wieku emerytalnego, gdy przekroczą 68 lat.(źródło: wynosi emerytura w UK?Obecnie pełna kwota emerytury państwowej (State Sension) wynosi funtów tygodniowo i wypłacana jest co cztery tygodnie. Wypłata następuje po każdych kolejnych czterech tygodniach z opóźnieniem (czyli jest wypłacana za przeszłe, a nie przyszłe tygodnie). Wymagania do wypłacania pełnej kwoty nie kończą się jednak na osiągnięciu wieku przysługuje emerytura w Anglii?Aby dostać emeryturę państwową, trzeba najpierw osiągnąć odpowiedni wiek opisany powyżej, a jej finalna wysokość zależna będzie od ilości lat, przez które opłacane były składki na National Insurance. Należy mieć minimum 10 lat opłaconych składek, aby w ogóle zakwalifikować się na basic State Pension. Pełną emeryturę dostanie się mając 35 lat opłaconych składek na National też pamiętać, że prawo do emerytury wynikającej z opłacania ubezpieczenia społecznego nie przepada w razie przeprowadzenia się do innego kraju – można nadal otrzymywać świadczenia brytyjskiej emerytury, mieszkając na stare lata np. w Polsce. Świadczenie emerytalne można pobierać nawet w kilku krajach naraz, pod warunkiem, że spełnia się wszystkie wymagania – świadczenia te nie są od siebie w żaden sposób zależne i nie stoją sobie na też pamiętać, że emerytura w UK nie zacznie być wypłacana automatycznie (jak ma to miejsce w Polsce) – emeryt musi złożyć odpowiedni wniosek, aby wypłaty świadczeń emerytalnych zostały mieć pewność, że nie zabraknie środków do życia w razie nagłego zachorowania na ciężką chorobę, warto rozważyć wykupienie ubezpieczenia od chorób obliczyć wartość emerytury w UK?To, ile w tygodniowych wypłatach wart jest każdy rok opłacania składek, można obliczyć za pomocą bardzo prostej formuły:£ ~ £ przykładu: osoba mająca 20 lat opłaconych składek dostanie:£ razy 20 = £ (tygodniowo)Sama emerytura będzie natomiast rosła co roku o minimum Więcej informacji na: aktualne na dzień materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi oferty sprzedażowej, ani porady wykupieniem jakiekolwiek ubezpieczenia lub innego produktu finansowego, należy uzyskać indywidualną poradę w zakresie swoich wymagań i ogólnych warunków Pomimo że emerytura w Anglii nie jest najważniejszym powodem, dla którego coraz więcej osób decyduje się na przeniesienie działalności do UK, warto wiedzieć, na co można liczyć, odprowadzając składki na tamtejszy odpowiednik ZUS-u. Zobacz, jak wyglądają zasady przyznawania brytyjskiej emerytury i ile można uzyskać po osiągnięciu wieku może uzyskać emeryturę w Wielkiej Brytanii? Po jakim czasie?O przyznanie emerytury w UK może wystąpić każda osoba, która przez co najmniej 10 lat odprowadzała składki na rzecz National Insurance, czyli odpowiednika polskiego ZUS-u i osiągnęła wiek emerytalny, który docelowo w kolejnych latach będzie wynosił 68 lat dla kobiet i te mogły być uiszczane z tytułu:pracy na etacie na terenie Wielkiej Brytanii,prowadzenia działalności na terenie UK,samodzielnego odprowadzania składek na National Insurance,uzyskiwanej pomocy społecznej, np. zasiłku dla przy tym podkreślić, że 10 lat to okres minimalny, który uprawnia do uzyskania emerytury państwowej w Anglii. Jednak aby uzyskać jej pełną wysokość, trzeba przepracować znacznie więcej. Wymogi dla mężczyzn urodzonych po kwietniu 1951 roku i kobiet, które przyszły na świat po kwietniu 1953 roku wskazują, że pełna „New State Pension”, czyli państwowa emerytura po reformie, jest przyznawana po 35 latach odprowadzania składek. Osoby urodzone wcześniej otrzymają świadczenia na starych zasadach, tj. uzyskają Basic State Pension oraz Additional State co, jeśli płaciło się je krócej? Wówczas wysokość State Pension będzie odpowiednio emerytur w UKTzw. New State Pension, czyli emerytura państwowa, to tylko podstawowe wsparcie, jakie osoba, która osiągnęła wiek emerytalny, może otrzymać. Nie ma się czemu dziwić – State Pension to tak naprawdę emerytura socjalna, a więc relatywnie niewielka (na brytyjskie warunki) kwota, która zapewnia minimum egzystencjalne. Jest to jedna z konsekwencji niskich składek na ubezpieczenie system emerytalny w Wielkiej Brytanii przewiduje dodatkowe formy odkładania na jesień życia, które pozwalają ze spokojem patrzeć w finansową przyszłość. Z czego można skorzystać poza Basic State Pension?Company PensionCompany Pension, określana też jako Workplace Pension (WP) czy Occupational Pension, to emerytura firmowa. Jest to fundusz emerytalny obowiązkowo prowadzony przez pracodawcę – składki na niego są częściowo odciągane z pensji, a częściowo dopłacane przez firmę. Są nim obejmowani wszyscy pracownicy od 22. roku życia aż do momentu, w którym osiągną wiek emerytalny, których zarobki przekraczają 10 tys. funtów. Jeśli zarabia się mniej, przystąpienie do Workplace Pension jest opcjonalne. Warto też pamiętać, że osoby „z automatu” objęte WP mogą zrezygnować z tego PensionPersonal Pension jest prywatną, dobrowolną emeryturą – swoistym odpowiednikiem polskiego trzeciego filaru. Pieniądze można odkładać np. w towarzystwach czy funduszach ubezpieczeniowych. Będą one inwestowane przez wybrany podmiot i wypłacone na uzgodnionych z nim jest minimalna i średnia emerytura w UK?Minimalna wartość emerytury państwowej na nowych zasadach, wypłacanej po 35 latach pracy w Wielkiej Brytanii to obecnie 179,60 funtów tygodniowo. Kwota ta podlega regularnej waloryzacji w oparciu o jeden z trzech wskaźników – najkorzystniejszy dla emerytów. Jednak biorąc pod uwagę wszystkie trzy źródła emerytury, ta kwota jest wyższa. Ostatnie badania, przeprowadzone w 2018 roku mówiły o sumach rzędu 300 funtów tygodniowo. Teraz zapewne będą nieco obliczyć emeryturę w UK?Jeśli chcesz obliczyć wysokość przysługującej Ci w Wielkiej Brytanii emerytury państwowej, najlepiej skorzystaj z kalkulatora na stronie rządowej. Musisz pamiętać o tym, że na otrzymywaną sumę będą miały wpływ:lata pracy na terenie UK – im jest ich więcej, tym bliższa wartości bazowej będzie podstawowa emerytura,moment, w którym złożysz wniosek o emeryturę w UK – jej wypłata nie następuje automatycznie w momencie, gdy uzyskasz prawo do emerytury. Jednak każdy rok, przez który zwlekasz z jej pobieraniem, zwiększa wysokość otrzymywanej w obliczeniu, jaka jest wysokość emerytury w Wielkiej Brytanii, służą także jaki sposób składa się wniosek o brytyjską emeryturę?Nie później niż na 2 miesiące od momentu uzyskania prawa do emerytury w UK otrzymasz od rządu pismo ze wskazówkami, jak wystąpić o emeryturę. Możesz to zrobić w dowolnym momencie, na kilka sposobów, czyli:złożyć wniosek online przez stronę wydrukowany formularz tradycyjną pocztą,kontaktując się z Pension Service telefonicznie z prośbą o przysłanie akurat przebywasz poza Wielką Brytanią, możesz zgłosić się do International Pension Centre, aby ustalić szczegóły wypłaty można otrzymywać polską i brytyjską emeryturę?Tak, można pobierać emeryturę polską i brytyjską jednocześnie – gwarantują to zapisy prawne, które nie zmieniły się znacząco po wystąpieniu UK z Unii Europejskiej. Ale uwaga! Musisz pamiętać, że nie ma możliwości otrzymywania dwóch emerytur za ten sam okres płacenia składek emerytalnych w Polsce i Wielkiej Brytanii. Czyli jeśli np. jednocześnie prowadziłeś spółkę w UK i odprowadzałeś składki z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego do KRUS. w Polsce, musisz wybrać, skąd chcesz emeryturę za ten emeryturę w UK z JB SolutionsOdprowadzasz składki na ubezpieczenie emerytalne w Wielkiej Brytanii? Zaplanuj swoją emeryturę w tym kraju wspólnie z naszymi ekspertami. Podpowiemy Ci, w jaki sposób zmaksymalizować przyszły przychód z tego podsumowanie ma charakter ogólny. Stan prawny aktualny na dzień publikacji artykułu. W przypadku zainteresowania poszczególnymi zagadnieniami prosimy o kontakt. O korzyściach płynących z przeniesienia lub założenia działalności gospodarczej w Wielkiej Brytanii mówi się wiele i od dawna. Po ilu latach i na jaką emeryturę możesz liczyć, pełniąc funkcję dyrektora spółki LTD? Czy pracując równolegle na terenie Polski, czekają Cię dodatkowe formalności, aby otrzymać świadczenie?Emerytura w Wielkiej Brytanii – podstawowe informacjeBrytyjski system emerytalny konstrukcją odbiega od polskiego. Emeryt może pobierać świadczenie z trzech źródeł:State Pension – emerytura podstawowa, świadczenie jest wypłacane przez państwo,Company Pension – emerytura firmowa, jest wypłacana w ramach programów emerytalnych realizowanych w firmach,Personal Pension – emerytura kwietniu 2016 r. zaczęły obowiązywać nowe przepisy dotyczące State Pension. Wprowadziły one nową emeryturę podstawową (tzw. New State Pension), do której mają prawo:kobiety urodzone po 6 kwietnia 1953 r.,mężczyźni urodzeni po 6 kwietnia 1951 urodziłeś się wcześniej i prowadzisz na terenie Wielkiej Brytanii spółkę LTD, to prawo do emerytury podstawowej nabędziesz na podstawie uprzednio obowiązujących dla dyrektora spółki LTD już po 10 latachDyrektor spółki LTD, którego obowiązują nowe przepisy, nabywa prawo do emerytury podstawowej, czyli New State Pension, już po 10 latach opłacania składek. Ciągłość w zatrudnieniu nie jest wymagana – najważniejszy jest łączny okres odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne. Ważne jest jednak przy tym, aby Twoje miesięczne wynagrodzenie nie było niższe niż 490 £.Po 35 latach prowadzenia spółki LTD nabędziesz prawo do New State Pension w pełnej wysokości. Aktualnie pełna wysokość emerytury podstawowej wynosi 159,55 £ tygodniowo. Biorąc pod uwagę dzisiejszy kurs funta, jest to równowartość ok. 3050 zł miesięcznie. Kwota ta jest systematycznie, bo co roku, waloryzowana. Rząd powiększa wysokość emerytury o dany wskaźnik, wybierając najwyższy spośród poniższych:średni wzrost procentowy zarobków w Wielkiej Brytanii,procentowy wzrost cen mierzony indeksem CPI,2,5%To Ty decydujesz, kiedy zaczynasz pobierać emeryturęAktualnie nie obowiązują już przepisy, zgodnie z którymi wiek emerytalny osiągało się po ukończeniu 65 lat. Aby sprawdzić, kiedy będziesz mógł ubiegać się o wypłatę New State Pension, musisz ustalić moment osiągnięcia wieku emerytalnego. Można to łatwo zrobić, korzystając ze specjalnego kalkulatora zamieszczonego na internetowej stronie wieku emerytalnego nie oznacza konieczności pobierania świadczenia emerytalnego. Według przepisów masz prawo odroczyć moment przejścia na emeryturę. Taki krok jest opłacalny, bo wpływa na wysokość świadczenia, które będzie wypłacane w przyszłości. Odroczenie nastąpi, gdy po osiągnięciu wieku emerytalnego nie złożysz dokumentów wymaganych do wypłaty świadczenia, do którego nabyłeś są inne sposoby, aby przyszła emerytura była wyższa?Poza odroczeniem wypłaty świadczenia, są też inne sposoby, aby przyszła emerytura była wyższa. Piastując funkcję dyrektora spółki LTD, możesz oszczędzać we własnym zakresie, wykorzystując w tym celu wymienioną już Personal Pension. Jak oszczędzać w ten sposób na emeryturę?Na angielskim rynku działają fundusze emerytalne (tzw. pension provider), które zajmują się inwestowaniem pieniędzy swoich klientów. Po podpisaniu umowy, będziesz zobowiązany co miesiąc uiszczać wcześniej ustaloną kwotę. Składki będą inwestowane przez specjalistów, dzięki czemu w przyszłości otrzymasz dodatkowe przepisy są tak skonstruowane, że w ramach Personal Pension możesz też inwestować posiadane środki samodzielnie – to tzw. Self-Invested Personal Pension (SIPP). Inwestowanie za pośrednictwem SIPP daje większe stopy zwrotu, ale niesie ze sobą także większe ryzyko. Swoje oszczędności możesz ulokować w: akcjach, obligacjach czy nieruchomościach. Plusem tego rozwiązania są korzyści otrzymać emeryturę państwową?Ponieważ pobieranie emerytury można przesunąć w czasie, wypłata świadczenia nie odbywa się automatycznie, czyli po osiągnięciu wieku emerytalnego – niezbędne jest złożenie odpowiedniego wniosku. Formularz wraz z instrukcją postępowania powinieneś otrzymać na cztery miesiące przed osiągnięciem wieku emerytalnego. Wypełniony dokument musisz odesłać na adres International Pension Centre (IPC), czyli podmiotu wypłacającego świadczenia nie otrzymasz listu we wskazanym wyżej terminie, skontaktuj się (np. telefonicznie) z IPC. Przebywasz poza granicami Wielkiej Brytanii? Formularz możesz pobrać z rządowej strony internetowej, a po wypełnieniu po osiągnięciu wieku emerytalnegoOsiągnięcie wieku emerytalnego nie oznacza zakończenia życia zawodowego, a w Twoim przypadku zamknięcia spółki LTD. Przepisy obowiązujące w Wielkiej Brytanii są tak skonstruowane, że każda osoba samodzielnie decyduje, czy w momencie osiągnięcia wieku emerytalnego i rozpoczęcia pobierania świadczenia będzie kontynuować pracę zdecydujesz, że w dalszym ciągu chcesz pełnić funkcję dyrektora spółki LTD, przyznane Ci świadczenie nie zostanie cofnięte – będziesz mógł pobierać emeryturę i jednocześnie wynagrodzenie z tytułu z emeryturą, gdy prowadzisz spółkę LTD i pracujesz w Polsce?Formalnie nie ma przeszkód, abyś pracował na etat w Polsce i jednocześnie był dyrektorem spółki LTD. W przyszłości nabędziesz prawo do emerytury, ale – co ważne – świadczenie będziesz mógł pobierać tylko z jednego kraju. Pracując na etat w Polsce, opłacalne będzie złożenie wniosku o wypisanie z brytyjskiego systemu ubezpieczeń społecznych – w ten sposób zwiększysz kwotę wolną od podatku w Wielkiej wówczas, gdy przestaniesz być dyrektorem spółki LTD przed nabyciem prawa do podstawowej emerytury (czyli nie przepracujesz wspomnianych 10 lat)? W dalszym ciągu masz szansę otrzymać świadczenie, musisz jednak brakujące lata przepracować na terenie innego państwa, które posiada umowę z Wielką Brytania. Takim krajem jest np. nabycia emerytury przy prowadzeniu spółki LTD tylko pozornie wydaje skomplikowany. Przepisy są bardzo precyzyjne, a dzięki umowom podpisanym przez Polskę i Wielką Brytanię, prawo do świadczenia emerytalnego można nabyć nawet wówczas, gdy działalność gospodarcza na terenie tego drugiego kraju była wykonywana krócej niż 10 lat. Systemy zakładowe w Wielkiej Brytanii przeżywają w chwili obecnej kry-zys. Jego przejawami są nie tylko spadek ogólnej liczby uczestników, ale także widoczny trend polegający na zmniejszaniu się liczby funkcjonujących planów emerytalnych. W 2000 roku zarejestrowanych było 105 tys. planów zakładowych, w 2004 roku – 95,9 tys. planów, natomiast w kwietniu 2005 roku tylko 69 tys. aktywnych planów95. Niekorzystne zjawiska w gospodarce sprawiają, że praco-dawcy stosunkowo niechętnie tworzą nowe plany emerytalne, skupiając się przede wszystkim na zapewnieniu bieżącej działalności przedsiębiorstwa. Pracownicze programy emerytalne tracą w okresie dekoniunktury gospodarczej istotny walor, jakim jest potrzeba utworzenia konkurencyjnego planu emerytalnego, który ogra-niczy fluktuację załogi i przyciągnie do zakładu pracowników posiadających wy-sokie kwalifikacje. Program zapewniający wywy-sokie świadczenie stanowi bowiem, oprócz wysokości wynagrodzenia, jedno z podstawowych kryteriów decydujących o wyborze pracodawcy szczególnie, gdy chodzi o specjalistów. Konkurencja między programami emerytalnymi wymuszała na instytucjach finansowych osiąganie co-raz to lepszych wyników finansowych. Obecnie, w sytuacji stosunkowo wysokiego bezrobocia, pracownicy poszukują przede wszystkim stabilności zatrudnienia, a funkcjonowanie u pracodawcy programu emerytalnego zeszło na dalszy plan. Pracowniczy program emerytalny traktowany jest jako dobro ponadstandardowe, co osłabia presję na osiągane wyniki finansowe. Obecnie niemal połowa aktywnych planów zakładowych funkcjonuje w sektorze publicznym96, co dodatkowo wzmac-nia przekonanie o dysfunkcji form zakładowych i konieczności wprowadzewzmac-nia dodatkowych zachęt dla pracodawców w sektorze niepublicznym, w ramach tej formy oszczędzania. Podstawą funkcjonowania planów zakładowych w Wielkiej Brytanii jest ustawa o planach emerytalnych (The Pension Schemes Act) uchwalona w 1993 roku97. Na mocy jej postanowień ubezpieczony może skorzystać z instytucji wyłączenia z drugiego publicznego filaru „contracting out” i gromadzić oszczędności emery-talne w utworzonym przez pracodawcę pracowniczym programie emerytalnym. Liczba uczestników ppe w 2011 roku wyniosła 27,2 mln osób (w tym 13 mln w ppe w sektorze publicznym, a 14,2 mln w sektorze prywatnym). Liczba aktywnych uczestników (tj. takich, za których pracodawcy opłacali składki) szacowana jest na 8,4 mln (dane Occupational Pension Schemes Survey)98. Zauważalnym trendem jest 95 The Government Actuary’s Department, Occupational Pension Schemes 2005, London 2006 s. 20. 96 Government Actuary’s Department’s. Occupational pension schemes survey 1995 to 2005, London 2005, tabela s. 45. 97 Government Actuary Department, Pension Schemes Act 1993, Rebates And Reduced Rates Of National Insurance Contributions For Members Of Contracted-Out Schemes, London 2000 s. 3. 98 Office for National Statistics, OPSS Annual Report, Chapter 7: Pension Trends –Private Pen-sion Scheme Membership, 2013 Edition, London 2013 s. 2. jednak zmniejszająca się liczba aktywnych uczestników ppe99. Jest to konsekwencją postępującej likwidacji programów w sektorze prywatnym. W 2007 roku w sektorze prywatnym funkcjonowało 57 tyś ppe, natomiast w 2011 roku liczba programów zmniejszyła się do 44 tysięcy. O ile bowiem liczba aktywnych uczestników pro-gramów w sektorze publicznym utrzymuje się na stałym poziomie, to od lat 90. notuje się spadek liczby programów i uczestników w sektorze prywatnym100. Naj-liczniejszą grupę programów stanowią te utworzone przez mikroprzedsiębiorców. Spośród 44 tysięcy wszystkich planów, około 35 tysięcy to plany utworzone przez pracodawców zatrudniających od 2 do 11 pracowników, a jedynie 470 stanowi plany wielozakładowe lub branżowe (Branch Pension Schemes), których uczestnikami jest ponad 5 tys. osób101. Poniższe dane wskazują, że przyjęta w Wielkiej Brytanii regulacja sprzyja tworzeniu planu emerytalnego przez małych przedsiębiorców. Jeżeli rząd brytyjski wzmocni dodatkowo preferencje dla przedsiębiorców, plan emerytalny stanowić może jedną z istotnych zachęt dla załogi zakładu pracy. Za największą z barier uznać należy, podobnie jak w innych systemach, brak odpowiednich preferencji dla mikropracodawców tworzących tę formę zabezpieczenia ryzyka starości. Wynika to przede wszystkim z ograniczonej ilości kapitału, jakim dysponują przedsiębior-cy. Utworzenie pracowniczego programu emerytalnego wiąże się ze znacznymi nakładami, które ponosi pracodawca. Stanowią one barierę szczególnie dla małych zakładów, nie dysponujących odpowiednimi rezerwami finansowymi dla potrzeb przede wszystkim utworzenia programu. Istotne jest także zagwarantowanie ela-stycznych zasad opłacania składki (w szczególności możliwości czasowego jej zawieszenia). Stąd też poszczególne państwa stają przed koniecznością stworzenia zachęt oraz ulg, dzięki którym zwiększy się dostępność programów emerytalnych (liczba pracodawców, którzy utworzą program dla swoich pracowników). Jest to jedna z najistotniejszych (poza skomplikowanym sformalizowanym trybem oraz kosztem opłacania składek podstawowych) przeszkód, na jakie napotykają praco-dawcy przy tworzeniu programu. Zagadnienie to znajdzie rozwinięcie w dalszej części pracy. Warto także zaznaczyć, że w wielu państwach pracodawcy zatrudniający do 20 pracowników stanowią najliczniejszą grupę wśród przedsiębiorców i powin-ni, w moim przekonaniu, stać się grupą docelową. Koszty wsparcia finansowego zwracać się będą pod postacią wieloletniego stymulowania gospodarki przez kapitał 99 W 1979 roku pracodawcy opłacali składkę za 11,6 mln uczestników; w 1989 roku za 10,6 mln; w 1999 roku za 10,1 mln; w 2005 roku za 9,8 mln; w 2009 roku za 8,7 mln; a w 2013 roku za 8,4 mln uczestników; Office for National Statistics, OPSS... 100 W 1969 roku liczna uczestników ppe w sektorze prywatnym szacowana była na 8,2 mln,; w 1979 roku na 6,1 mln; w 1989 roku na 6 mln; w 1999 roku na 5,7 mln; w 2004 roku na 4,8 mln; w 2009 roku na 3,3, mln; a w 2011 roku liczba uczestników zatrudnionych w sektorze prywatnym wyniosła jedynie 2,9 mln osób; tamże, 101 Office for National Statistics, OPSS Annual Report ;Chapter 2: Scheme Numbers, 2013 Edition, London 2013 s. 3. pomnażany przez instytucje finansowe, a ponadto pod postacią wzrostu konsumpcji, od początku fazy realizacyjnej (wypłaty) kapitałów uczestników programu. Charakterystyka poszczególnych form ppe i zasad funkcjonowania zakła-dowej przezorności w Wielkiej Brytanii jest zagadnieniem niebywale skompliko-wanym z uwagi niejednorodność konstrukcji poszczególnych form programów i zróżnicowane zasady funkcjonowania poszczególnych planów. Najliczniejszą grupę stanowią ppe oparte o metodę zdefiniowanej składki. W takiej formie utwo-rzono ok. 75% wszystkich ppe. W oparciu o metodę zdefiniowanego świadczenia funkcjonuje około 20% planów emerytalnych. Natomiast ok. 5% wszystkich planów zakładowych, opartych zostało o mieszaną metodę finansowania (część świadczenia wypłacana jest w oparciu o kapitalizowaną składkę, a część w oparciu o policzalny wzór matematyczny). Istotnym dla określenia pozycji prawnej uczestnika elementem jest wpro-wadzenie przez przepisy możliwości różnego traktowania uczestników tego same-go planu, poprzez utworzenie tzw. sectionalised schemes. Przepisy umożliwiają zróżnicowanie uczestników w zakresie wysokości opłacanych składek czy wysokości przyszłych świadczeń. Na takich zasadach funkcjonuje obecnie około czterysta planów emerytalnych102. Zróżnicowanie uczestników wynika z ogólnie akceptowanej koncepcji elitaryzmu (indywidualizacji) w ramach zatrudnienia. O ile w państwach Europy Kontynentalnej uwidaczniają się silne tendencje egalitary-styczne – dążenie do równego traktowania pracowników wykonujących taką samą pracę, wzmacniane związków zawodowych broniących równego traktowania, to w systemach anglosaskich gwarantuje się równe traktowanie, ale jednocześnie tam gdzie jest to dopuszczalne, dąży się do indywidualizmu, premiowania aktywności, przezorności pracowników. Prawo w większym zakresie dopuszcza różnicowanie poszczególnych uprawnień przysługujących w ramach załogi, o ile nie będzie ono prowadziło do nieuprawnionej dyskryminacji pracowników. W systemie brytyjskim, tradycyjnie bazującym na zakładowej przezorności, nacisk położony został na jak najszersze wykorzystanie planów emerytalnych, zwiększenie aktywności samych zainteresowanych, a w efekcie zrównoważenie publicznego oraz prywatnego systemu zabezpieczenia społecznego. Jednym z ele-mentów wspomagających ten proces jest wymieniana już przeze mnie możliwość przeniesienia części składki (contracted out) z publicznego State Second Pension (S2P) i opłacania składek do planu zakładowego. Podstawową korzyścią dla uczest-nika jest obniżenie tym samym składki ubezpieczeniowej (National Insurance Conriubution). Dodatkowo, pracodawcy tworzący program mogą korzystać z ulg podatkowych (contracted-out rebate), co w założeniu ma stanowić bodziec do tworzenia przez nich ppe. Plany emerytalne w wielkiej Brytanii tworzone są w jednej z trzech form: • • (COSRS) contracted-out salary-related scheme – w planach emerytalnych tego typu, wysokość świadczenia jest powiązana z zarobkami ubezpieczone-go lub wysokością opłacanych składek. Program ten funkcjonuje w oparciu o metodę zdefiniowanego świadczenia albo określony standard świadczenia uzależniony. Standard ten jest uzależniony od długości okresu oszczędzania. Z reguły określa nim się także minimalną wartość świadczenia Guaranteed Minimum Pension (GMP) lub tzw. współczynnik oczekiwanego świadczenia Reference Scheme Test (RST). Współczynnik ten stosowany jest w przypad-ku, gdy pierwszej wypłaty dokonano w 1997 roku lub w latach następnych. W przypadku, gdy uczestnik podjął wypłatę świadczenia przed tą datą, stosowany jest wskaźnik GMP103; • • (COMPS) contracted-out money-purchase scheme – jest to plan emerytal-ny, oparty na metodzie zdefiniowanej składki. Pracodawca odprowadza do programu za każdego uczestnika określoną, w porozumieniu zawieranym z pracownikami, składkę. Uczestnik nabywa prawo do świadczenia oblicza-nego w oparciu sumę zainwestowanych składek i stopę zwrotu wyliczoną na dzień realizacji świadczenia (dzień wypłaty). Na mocy ustawy o planach emerytalnych wysokość wypłaty z ppe nie może być niższa niż świadczenie jakie uczestnik otrzymałby gdyby jego składka była pomnażana w ramach State Second Pension; • • (COMBS) contracted-out mixed benefit scheme – jest to typ planu mie-szanego (hybrydowego), zawierającego elementy systemu zdefiniowanej składki i zdefiniowanego świadczenia. Emerytura zakładowa jest wyliczana częściowo w oparciu o wzór matematyczny (system zdefiniowanej składki), a częściowo w oparciu o kapitalizowaną część składki (system zdefiniowa-nego świadczenia)104. Gwarancja wypłaty minimalnego świadczenia stanowi niezwykle istotny element chroniący uczestnika pracowniczego programu emerytalnego W Wielkiej Brytanii. Zastosowane rozwiązanie może być jednak rozmaicie oceniane. Z jednej strony instytucja finansowa musi ograniczyć ryzyko inwestycyjne tak, aby osiągnąć świadczenie równe lub wyższe niż publiczny system State Second Pension. Uczest-nik decydując się na skorzystanie z opcji contracted-out zyskuje gwarancję tego, że jego środki będą pomnażane z należytą starannością. Wyrazem tej gwarancji jest późniejsze roszczenie o wypłatę świadczenia, którego minimalny standard narzuca wynik finansowy systemu publicznego. W efekcie pracodawcy chętniej tworzą, a pracownicy przystępują do programu emerytalnego. Z drugiej jednak 103 Źródło: strony ustawodawca wprowadzając minimalny standard, ogranicza podejmowane przez instytucje finansowe decyzje. Prowadzi to do sytuacji podobnej jak w przy-padku OFE sprzed reformy w 2014 roku w Polsce. Fundusze inwestując składki emerytalne ograniczone były decyzjami innych towarzystw emerytalnych. Ustawa o offe przewidywała sankcje finansowe, w przypadku, gdy stopa zwrotu funduszu znacząco odbiegała od osiąganych przez pozostałe. W efekcie wyniki finansowe, obrazowane przez wykresy wartości jednostek rozrachunkowych poszczególnych funduszy, były do siebie zbliżone. Ogranicza to nie tylko konkurencję pomiędzy instytucjami finansowymi, ale przede wszystkim potrzebę zmiany funduszu, na inwestujący agresywnie lub zachowawczo w zależności od sytuacji na rynku. Ana-lizując potrzebę wprowadzenia minimalnego standardu w polskiej ustawie o ppe należy wskazać, że z uwagi na różnicę form ppe i wielość instrumentów finanso-wych, w które inwestuje się wpłacone składki, niemożliwe jest zastosowanie innego wskaźnika niż minimalna określona procentowo stopa zwrotu. Jednakże z uwagi na cel, jaki spełnia świadczenie z ppe, a mianowicie podwyższenie świadczenia z I i II filaru, a nie jak w systemie brytyjskim uzupełnienie emerytury podstawowej (I filar), wprowadzanie dodatkowych ograniczeń, ponad te wynikające ze szczegó-łowych ustaw regulujących działanie poszczególnych instytucji finansowych (np. ustawy offe czy ustawy ofi), uznać należy za niekorzystne dla sytuacji uczestnika programu. Instytucja finansowa powinna posiadać możliwość inwestowania w jak najszersze spektrum produktów rynku finansowego tak, aby przy zwiększonym ryzyku móc osiągnąć jak wyższą stopę zwrotu. Pracodawca negocjując warunki utworzenia programu ze stroną pracowniczą mógłby dopasować formę programu do struktury oraz potrzeb załogi zakładu. Na mocy ustawy uchwalonej w lutym 2004 roku Pensions Bill zakładowe systemy emerytalne objęto funduszem gwarancyjnym. Fundusz Zabezpieczenia Emerytur (Pension Protection Fund) został utworzony w celu ochrony uczestników programu na wypadek likwidacji albo niewypłacalności planu emerytalnego105. EMERYTURY POWIĄZANE Z WYNAGRODZENIEM ORAZ ICH PRYWATYZACJA Emerytury stopniowalne (Graduated Retirement Benefit), wprowadzone od 1961 r., uzupełniały emerytury podstawowe tylko w niewielkim wymiarze. Efektywne, państwowe emerytury dodatkowe powiązane w wynagrodzeniami dla pracowników, które zastąpiły emerytury stopniowalne, wprowadziła ustawa o emeryturach z zabezpieczenia społecznego z 1975 r. (Social Security Pensions Act501). System państwowych emerytur powiązanych z wynagrodzeniami SERPS502 funkcjonował w ramach Krajowego Ubezpieczenia Społecznego503. Do dodatkowej emerytury z SERPS uprawniają składki płacone od 1978 r. Osoby pracujące miały obowiązek przynależeć do SERPS. Istniała możliwość zastąpienia uczestnictwa w SERPS (i opłacania niższej składki), jednak warunkiem zwolnienia był udział w zakładowym systemie emerytalnym, który gwarantował świadczenia na poziomie co najmniej takim samym504, jak emerytury z systemu państwowego (Guaranteed Minimum Pension – GMP) gwarantowanej emerytury minimalnej; lub ubezpieczeniu indywidualnym (od 1988 r.). Tym samym rząd konserwatywny wymiernie rozszerzył możliwości „wyłączenia się” (contracting out) z dodatkowego systemu państwowego i zastąpienia 501 The Social Security Pensions Act 1975, (w:) “The Modern Law Review” 1976, Vol. 39, no. 3, s. 321-326; a także: 502 SERPS: State Earnings-Related Pensions Scheme. 503 Krajowe (Narodowe) Ubezpieczenie Społeczne:National Insurance – NI. W Wielkiej Brytanii jest używane pojęcie „ubezpieczenie krajowe”, „ubezpieczenie narodowe”. Wywodzi się ono z 1911 r. i zostało utrzymane w utworzonym w 1944 r. Ministry of National Insurance (Beveridge proponował Ministry of Social Insurance), głównie dlatego by nie wprowadzać terminu stosowanego w Niemczech. W tym opracowaniu stosowane jest ono zamiennie z określeniem: ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie NI. A. Ogus, E. M. Barendt, The Law of Social…, s. 539. 504 Systemy zakładowe zastępujące SERPS musiały być systemami DB, w których emerytury były powiązane z wynagrodzeniem przed przejściem na emeryturę. dodatkowej emerytury państwowej emeryturami zakładowymi, a od 1988 r. także ubezpieczeniem indywidualnym (prywatnym). Polityka ta wypływała z przekonania, że udział państwa w zabezpieczeniu emerytalnym powinien się ograniczać jedynie do gwarantowania określonego minimum (zapobiegania ubóstwu), natomiast za zapewnienie wyższych dochodów, w tym utrzymanie osiągniętego poziomu życia, odpowiedzialny jest sam zainteresowany505. Emerytura dodatkowa miała znacząco poprawić relację dochodów emeryta do jego poprzednich zarobków. Wysokość emerytury dodatkowej zależała bowiem od wysokości zarobków w okresie, w którym dana osoba (w przypadku emerytury kategorii A) lub jej współmałżonek (emerytura kategorii B) opłacała składki506. Emerytury z tego systemu były finansowane metodą repartycyjną z dodatkowej składki (tabela 12). Warunki uzyskania prawa do świadczeń były analogiczne, jak w systemie podstawowym; w związku z tym niektóre okresy niewykonywania pracy były kredytowane507. Emerytura z SERPS miała być wypłacana w pełnym wymiarze po dwudziestoletnim okresie opłacania składek, tj. po raz pierwszy w 1998 r. W początkowych założeniach (z 1975 r.) emerytura dodatkowa miała być odzwierciedleniem historii indywidualnych zarobków pracownika, osiągniętych w ciągu 20 „najlepszych” lat (z najwyższymi zarobkami). Miało to zabezpieczyć osoby, których życie zawodowe było przerwane ze względu na obowiązki rodzinne, bezrobocie, chorobę i inne przyczyny, lub którzy w pewnych okresach aktywności zawodowej osiągali wyjątkowo niskie zarobki. Podstawą wymiaru świadczenia było wynagrodzenie między dolnym a górnym limitem, od którego osoba ubezpieczona opłacała składki. Dolny limit był zbliżony do poziomu emerytury podstawowej, a górny kształtował się na poziomie 7,5-krotności emerytury podstawowej508. Każdy rok opłacania składek uprawniał ubezpieczonego do emerytury w wysokości 1,25% podstawy wymiaru. Osoba z dwudziestoletnim stażem miała otrzymywać emeryturę dodatkową w wysokości 25% (20 x 1,25% = 25%) własnych wynagrodzeń otrzymywanych w tym okresie między dolnym a górnym limitem509. 505 N. Barr, F. Coulter, Social Security: Solution or Problem?, (w:) The State of Welfare: The Welfare State in Britain…, s. 294. 506 Zarobki, od których opłacano składki dające tytuł do dodatkowej emerytury (począwszy od 1978 r.) nazywane są „współczynnikiem zarobków” (earnings faktory). 507 P. Johnson, K. Rake, Brytyjski system emerytalny…, (w:) IPiSS, Systemy i reformy…, s. 56. 508 A. B. Atkinson, Beveridge, the National…, s. 122. 509 Innymi słowy: emerytura z SERPS miała stanowić docelowo 25% rewaloryzowanych zarobków danej osoby z dwudziestu najlepszych dla niej lat, gdy jej wynagrodzenie było najwyższe. Emerytura mężczyzny, którego żona nie miała prawa do własnego świadczenia była zwiększona, a żona miała prawo otrzymania całej dodatkowej emerytury po mężu w przypadku jego śmierci. Natomiast w sytuacji, gdy oboje małżonkowie mieli odpowiednie okresy składkowe, to pozostały przy życiu małżonek otrzymywał emeryturę podstawową oraz oba składniki powiązane z wynagrodzeniami do maksymalnej wysokości, jaką mogła zarobić jedna osoba510. Z SERPS zostały wyłączone dwie grupy: osoby z wynagrodzeniem poniżej LEL511 (wyłączone także z NI) oraz osoby samodzielnie się zatrudniające, które miały obowiązek opłacania składek tylko do NI512. Jednak na długo przed momentem, gdy formuła „20 najlepszych lat” mogła być zastosowana zmieniono ją w 1986 r. SKŁADKI W brytyjskim systemie ubezpieczenia społecznego odstąpiono od reguły jednolitych (kwotowych) składek. Ustawa o zabezpieczeniu społecznym z 1973 r. (Social Security Act) wprowadziła składkę powiązaną z wynagrodzeniami (earnings related contributions), finansowaną przez pracowników i pracodawców. W latach 1975-1977 pracownicy płacili składki w wysokości 5,5%-5,75%, a pracodawcy w wysokości 8,5%-10,75% wynagrodzenia (tabela 8). Od 1978 r., po rozpoczęciu systemu emerytur dodatkowych, stopa składki była zróżnicowana w zależności od tego, czy dany pracownik był objęty SERPS, czy był z niego wyłączony. Składki płacone przez osoby wyłączone z SERPS zostały zmniejszone z tego tytułu o 2,5% (do 4%), a składki pracodawców zmniejszono o 4,5% (do 7,5%) wynagrodzenia (w 1978 r.). W kolejnych latach składki rosły, a od 1985 r. składki pracodawców zmniejszono. Tabela 8 STOPY SKŁADEK W KLASIE 1 NA UBEZPIECZENIE SPOŁECZNE W WIELKIEJ BRYTANII W LATACH 1975-1988(W %)* Osoby objęte SERPS Osoby zwolnione z SERPS Lata** składka pracownika składka pracodawcy składka pracownika składka pracodawcy 1975 5,50 8,50 - - 1976 5,75 8,75 - - 510 N. Barr, The Objectives and Attainments of…, s. 228-229. 511 LEL (Lower Earnings Limit) – dolny limit zarobków, jest to minimalna wysokość wynagrodzenia, ustalana w każdym roku podatkowym, od którego powstaje dla pracodawcy obowiązek ubezpieczenia pracownika, aby kwalifikował się on do wypłaty różnego rodzaju świadczeń z NI (National Insurance). 512 L. Liu, Retirement Income Security…, s. 24. 1977 5,75 10,75 - - * w % zarobków między dolnym i górnym limitem zarobków; od 1989 r. pracownik, którego zarobki przekraczają dolny limit płaci także składkę od części zarobków do tego limitu – w wysokości 2%, ** od kwietnia każdego roku. W tabeli podano wielkości standardowe; do kwietnia 1977 r. kobiety zamężne i – w pewnych okolicznościach – wdowy mogły płacić składki o obniżonej wysokości. Źródło: Annual Abstract of Statistics (1982), s. 67; (1986), s. 53; (1990), s. 55; (1992), s. 55; Social Security Benefit Rates, Benefits Agency, (1992); cyt. za: M. Żukowski, Państwowy system emerytalny w Wielkiej Brytanii…, (w:) Bazowe systemy emerytalno-rentowe…, t. I, s. 86-88. Od 1987 r. stopa składki zależy również od wysokości zarobków513. W latach 1987-1989 składki osób objętych SERPS były płacone przez pracowników i pracodawców po połowie według stóp progresywnych między dolnym a górnym limitem wynagrodzenia, a powyżej górnego limitu składki był płacone tylko przez pracodawców. Natomiast od 1990 r. składka pracowników objętych SERPS wynosiła 9% wynagrodzenia – niezależnie od jego wysokości, a pracowników wyłączonych z SERPS 7% wynagrodzenia. Pracodawcy także płacili składki progresywne od całego wynagrodzenia powyżej dolnego limitu. W 1992 r. składki za osoby objęte SERPS były wyższe o 5,8% podstawy wymiaru (pracowników o 2,0%, a pracodawców o 3,8%) od składek osób, które zostały z niego wyłączone. Kwoty odpowiadające tej obniżce należało wpłacić na poczet alternatywnego systemu wybranego przez pracownika. Podsumowując, w omawianym okresie różnie kształtowały się proporcje składek pracowników i pracodawców: w latach 1977-1980 składka pracodawcy była dwukrotnie wyższa niż pracownika, później – gdy przy władzy była Partia Konserwatywna – składka pracodawcy była stopniowo obniżana. WALORYZACJA ŚWIADCZEŃ W latach 1948-1975 nie było formalnego sposobu dostosowywania emerytur do tempa wzrostu płac lub cen, ale w praktyce wartość świadczeń była utrzymywana w relacji do przeciętnego wynagrodzenia. Od 1975 r. emerytury są waloryzowane corocznie w kwietniu. Ustawa z 1974 r. (National Insurance Act) wprowadziła waloryzację emerytur do wzrostu płac lub wzrostu cen – w zależności od tego, który wskaźnik był wyższy (co roku w kwietniu). W latach 1975-1980 emerytury podstawowe były waloryzowane według obu tych wskaźników. Ustawa o zabezpieczeniu społecznym z 1980 r. (Social Security Act) wprowadziła zasadę podnoszenia emerytur (i innych świadczeń długookresowych) tylko według wzrostu cen, w wyniku czego obniżała się relacja podstawowej emerytury do przeciętnego wynagrodzenia. Był to element ograniczania wydatków na zabezpieczenie społeczne wprowadzony przez rząd konserwatywny (utworzony w 1979 r.). Zmiana ta zaowocowała połową ogółu oszczędności uzyskanych przez rząd w formie redukcji wydatków na zabezpieczenie społeczne w latach 1979-1987 i spowodowała, że podstawowa emerytura (kategorii A) była w 1987 r. niższa – 513 W 1987 r. zastosowano składki progresywne – wyższa stopa składki od wyższych zarobków. Przy pozostawieniu jednolitych świadczeń umożliwiało to redystrybucję środków od bogatszych do uboższych. niż, gdyby w tym okresie w dalszym ciągu podnoszono emerytury stosownie do wzrostu płac – o £7,15514. Waloryzacja w SERPS miała miejsce na dwóch płaszczyznach: wynagrodzeń, które są podstawą naliczania emerytury (maksymalnie z 20 lat) i świadczeń. Poziom indywidualnych zarobków jest dostosowywany do wskaźnika zmian przeciętnej płacy w gospodarce. Zarobki są indeksowane do roku, w którym ubezpieczony osiągnął wiek emerytalny. Na mocy ustawy z 1975 r. państwo miało zapewnić również waloryzację emerytur z systemów prywatnych w relacji do wzrostu cen na poziomie gwarantowanej emerytury minimalnej (GMP), finansowanej z Krajowego Funduszu Ubezpieczenia (National Insurance Fund – NIF)515. 2. USTAWA O ZABEZPIECZENIU SPOŁECZNYM Z 1986 ROKU

system emerytalny w wielkiej brytanii